Door Remco Rovers, 12Mprove
Hoe houden we de zorg toegankelijk met steeds meer vraag en te weinig mensen?
Het is een vraag die terugkomt in zorgakkoorden, bestuurskamers en op de werkvloer. En terecht. Want zorgprofessionals voelen de druk iedere dag.
Maar als we het hebben over oplossingen, gaat het al snel over personeel, geld en technologie. Allemaal belangrijk. Toch wil ik daar een vraag aan toevoegen:
Hoeveel tijd en aandacht verliezen we aan problemen die we zelf hebben georganiseerd?
Denk aan informatie die ontbreekt bij een overdracht. Materialen die niet op de juiste plek liggen. Een patiënt die wacht op een onderzoek. Of een alarm dat afgaat terwijl het geen directe actie vraagt.
Kleine verstoringen misschien. Totdat ze zich tientallen of honderden keren per dag herhalen.
3.680 alarmen op één dag
Een voorbeeld dat mij aan het denken zette, komt uit een verbeterproject op twee locaties van een intensive care.
Daar werden gemiddeld 3.680 akoestische monitoralarmen per dag gemeten. Ongeveer 60% daarvan bestond uit blauwe alarmen met een lage klinische urgentie. Dat zijn er ruim 2.200 per dag.
Niet ieder alarm vraagt om dezelfde actie. Maar ieder geluid kan wel aandacht trekken, een zorgprofessional onderbreken of de rust van een patiënt verstoren.
De vraag van het verbeterteam was daarom: waarom ontstaan zoveel alarmen en welke zijn werkelijk nodig?
Het team onderzocht onder meer de alarminstellingen, verschillen in protocollen en de manier waarop alarmen werden geëvalueerd. Vervolgens zijn maatregelen voorgesteld, zoals dagelijkse alarmchecks, scholing en het afstemmen van alarmgrenzen op de patiënt.
Het doel is om het aantal akoestische alarmen met minimaal 50% te verminderen, zonder negatieve gevolgen voor de patiëntveiligheid. Of dat lukt, moet de effectmeting nog uitwijzen.
Voor mij laat dit voorbeeld goed zien waar Lean in de zorg over kan gaan: samen met zorgprofessionals onderzoeken wat er gebeurt, waarom het gebeurt en wat verantwoord beter kan.
De patiënt is geen product
Als ik met mensen over Lean in de zorg spreek, komt soms de reactie: “Maar wij werken met mensen, niet met producten.”
Dat klopt. Een patiënt is geen product en zorg laat zich niet volledig plannen of standaardiseren. Juist daarom vind ik het belangrijk om zorgvuldig te kijken naar het werk rondom de patiënt.
Welke afspraken helpen zorgprofessionals om goede zorg te leveren? En welke zorgen onbedoeld voor wachten, zoeken, dubbel werk of onderbrekingen?
Lean geeft teams een manier om die vragen samen te onderzoeken. Niet vanuit de gedachte dat iedereen harder moet werken, maar om ruimte te maken voor goede, veilige zorg.
“We hebben geen tijd om te verbeteren”
Dat hoor ik regelmatig. En ik begrijp het. Als je dienst vol zit, voelt een verbeterproject al snel als iets extra’s.
Tegelijkertijd zie ik ook wat er gebeurt als dezelfde problemen blijven terugkomen. Medewerkers lossen ze steeds opnieuw op: ze bellen achter informatie aan, zoeken een alternatief of regelen iets tussendoor.
Die flexibiliteit is bewonderenswaardig. Maar als je elke dag hetzelfde probleem moet oplossen, is het de moeite waard om te onderzoeken hoe je het kunt voorkomen.
Dat vraagt tijd en aandacht. En het vraagt leidinggevenden die die ruimte ook daadwerkelijk helpen maken. Niet ieder probleem is met een korte sessie opgelost, maar samen beginnen kan wel klein: met één terugkerende frustratie en de mensen die ermee werken.
Begin met een vraag
De grote uitdagingen in de zorg verdwijnen niet door één A3 of één training. Maar het praktijkvoorbeeld laten zien dat teams invloed hebben op hoe het werk is ingericht.
Daarom zou ik zorgteams willen uitnodigen om elkaar eens te vragen:
Welk probleem lossen wij bijna iedere dag opnieuw op — en wat zou er gebeuren als we de oorzaak aanpakken?
Het antwoord is misschien een mooi begin.
Remco Rovers begeleidt bij 12Mprove mensen en organisaties bij Lean en continu verbeteren, onder meer in de zorg.




