Visgraatdiagram, een tool om van probleem naar oorzaak te gaan.

Ken je dat? Je hebt een lekke band en plakt hem. Volgende ochtend… Weer een lekke band. Je plakt de band opnieuw. Prima zou je zeggen, toch? Maar, iedere ochtend sta je weer bij een fiets met een lekke band. Je kunt natuurlijk wel blijven plakken maar is dat wel dé oplossing? Ben je niet een symptoom aan het bestrijden? Laten we eens op zoek gaan naar een oorzaak.
Een handige tool daarvoor is de Visgraatdiagram of Ishikawa.

Het voorbeeld van de lekke band is natuurlijk een eenvoudige, maar het helpt je wel om het beter te begrijpen. Bij ieder probleem in ieder proces in jouw organisatie kun je met de Visgraatdiagram op zoek gaan naar de grondoorzaken.

Visgraatdiagram of Ishikawa

Binnen Lean doen we niet aan symptoombestrijding. We gaan liever op zoek naar een duurzame oplossing voor een probleem. En daarvoor moet je de grondoorzaak aanpakken. Maar die moet je dan wel weten te vinden. Een Visgraatdiagram helpt je om breed te kijken naar een probleem en mogelijke oorzaken te vinden.

Visgraatdiagram
Visgraatdiagram of Ishikawa

Hoe werkt het?

Het visgraatdiagram heeft 6 graten. Bij 12Mprove benoemen we ze we op deze manier:

  • Mens
  • Machine
  • Methode
  • Materialen
  • Metingen
  • Milieu (als in omgeving)

Bij iedere categorie zou je de vraag kunnen stellen: “zou de/het … het probleem kunnen veroorzaken?” Op de ‘…’ vul je de categorie in. Je antwoorden plot je op de secundaire lijnen per categorie (dus per visgraat).

Deze manier van een probleem benaderen zorgt ervoor dat je breder kijkt naar het probleem. Je vermijdt tunnelvisie.
Maar doe het niet alleen, doe het in een vorm van een brainstorm met je (verbeter)team.

Laten we de lekke band eens analyseren:

Zou de Machine het probleem kunnen veroorzaken?

  • De fiets is oud
  • De band is versleten

Zou de Methode het probleem kunnen veroorzaken?

  • Band niet schuren
  • Geen controle na plakken
  • Buitenband wordt er verkeerd opgezet

Zouden de Materialen het probleem kunnen veroorzaken?

  • De lijm is uitgedroogd
  • Bandenlichters zijn verroest
  • Ventiel zit los

Zou de Mens het probleem kunnen veroorzaken?

  • Weet niet hoe een band goed te plakken
  • Ruwe manier van fietsen
  • Let niet goed op het wegdek

Zouden de Metingen het probleem kunnen veroorzaken?

  • Druk in band niet correct gemeten waardoor band te hard of te zacht is.

Zou het Milieu het probleem kunnen veroorzaken?

  • Op straat ligt glas of liggen spijkers
  • Ruw terrein op route
Visgraatdiagram voorbeeld
Visgraatdiagram voorbeeld

Tip: Het is overigens geen invuloefening, het maakt niet zoveel uit onder welke categorie je iets plaatst. Soms lijken materialen en machine op elkaar. Het maakt niet uit, als je maar breed kijkt naar mogelijke oorzaken.

Vervolgens ga je met het team stemmen op de genoemde oorzaken. Je geeft de geboden oorzaken punten van 1 t/m 10 op waarschijnlijkheid en de mogelijke oorzaak met het hoogste aantal punten pak je als eerste op.

Met de gekozen oorzaak ga je verder naar de oplossingen. Je bent dus begonnen aan een oplossing voor de oorzaak, wat dan het probleem oplost. Omdat je de oorzaak weg gaat nemen werk je aan een duurzame oplossing.

Je merkt in het voorbeeld van de lekke band dat het plakken daarvan niet bijdraagt aan het wegnemen van de oorzaak. Dus eigenlijk geen echte oplossing is.

Tip tot slot: Let op! Soms zal je nou eenmaal de band moeten plakken. Je moet immers wel aan de gang en hebt niet altijd de tijd om direct een grondoorzakenanalyse te doen. Maar als het probleem zich vaker voordoet, neem dan wel de tijd om naar de grondoorzaak op zoek te gaan en deze op te pakken.

Meer leren over het duurzaam en structureel oplossen van problemen?

In de Lean Green Belt training ga je daadwerkelijk aan de slag met een verbeteropdracht binnen jouw organisatie. De visgraatdiagram in de training uitgebreid behandeld en kun je dan ook gelijk toepassen!